Erawan Museam

ถาม-ตอบ

ถาม-ตอบ


คำถาม : เมืองโบราณเป็นเมืองจำลองใช่หรือไม่?
คำตอบ : เมืองโบราณไม่ใช่เมืองจำลองอย่างเอาสถานที่ต่างๆ มาสร้างให้มีขนาดเล็กลง แล้วให้ผู้คนเดินชมจนเกิดความรู้สึกว่า เดินดูไปรอบๆแล้วจะเห็นบ้านเมืองไปทั่วอย่างเมืองตุ๊กตา แต่เมืองโบราณเป็นการทำให้ภาพของเมืองไทยในอดีตกลับคืน มาสู่ความรับรู้ของผู้ที่ชมอย่างตั้งใจได้อีกครั้ง บนพื้นที่ประมาณ ๖๐๐ ไร่ ที่มีการถ่ายแบบ การนำโบราณสถานและโบราณวัตถุจริงๆ ที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ ทางศิลปะและวัฒนธรรมของชาติ มาจัดวางในโครงสร้าง และสภาพแวดล้อมที่สอดคล้องและสัมพันธ์อย่างเหมาะสม การถ่ายทอดระบบความคิด ความฝันและความเชื่อของผู้คนได้อย่าง เป็นรูปธรรมที่จับต้องสัมผัสได้ จะก่อให้เกิดบรรยากาศ ที่โน้มนำผู้เข้าชมให้ได้รับรู้ และเข้าใจความสืบเนื่องของประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ศาสนา ศิลปะ และคติความเชื่อ ตลอดจนรูปแบบของขนบธรรมเนียมประเพณีของคนไทย ตั้งแต่อดีตตราบจนถึงปัจจุบัน ยิ่งกว่านั้น ผู้ชมจะยังได้เห็นซึ้งถึงความหลากหลายของรูปแบบทางสถาปัตยกรรม ของศิลปะ แม้แต่ของศาสนาและรูปแบบต่างๆของชีวิต 

ฉะนั้น เมืองโบราณจึงไม่ใช่เมืองจำลอง หรือเมืองตุ๊กตา แต่เป็นภาพสะท้อนของบ้านเมืองในสมัยโบราณ ที่ทำให้คนไทยได้หวนรำลึกถึง และสามารถสูดกลิ่นอายของดินแดนโบราณแห่งสยามประเทศ


คำถาม : เคยมาเที่ยวที่เมืองโบราณมาแล้วหลายหน ชอบมาก เพราะเห็นว่าได้ประโยชน์ทางการศึกษาหลายอย่าง อีกทั้งยังเป็นสถานที่ที่ เหมาะอย่างยิ่งกับการใช้เวลาให้เป็นประโยชน์และการพักผ่อนสำหรับทุกคนครอบครัว ไม่ทราบว่าผู้สร้างเป็นใคร? และแนวความคิดในเรื่องการสร้างเมืองโบราณนี้อย่างไร?
คำตอบผู้ให้กำเนิดความคิดสำหรับเมืองโบราณคือคุณเล็กและคุณประไพ วิริยะพันธุ์ สองสามีภรรยา ปัจจุบันท่านทั้งสองได้เสียชีวิตแล้ว และทายาทได้ดำเนินกิจการนี้ต่อมา โดยมุ่งปรับปรุงและบำรุงรักษาสิ่งที่ท่านทั้งสองได้เริ่มต้นไว้ 
ในส่วนที่เกี่ยวกับแนวความคิด ของท่านในเรื่องการสร้างเมืองโบราณขึ้นนั้น เราหาอ่านได้จาก “ความประสงค์การสร้างเมืองโบราณ” ที่เป็นถ้อยคำจากใจของท่านทั้งสองเอง ซึ่งมีบางตอนที่จะขอยกมาดังนี้ “เมืองโบราณคือเมืองในอดีต... เหตุวันนี้ย่อมสืบเนื่องมาจากเมื่อวานนี้... เรื่องของอดีตคนปัจจุบันจำเป็นต้องรู้ หากเราไท้รู้จักอดีต ก็เหมือนเดินเรือในท้องทะเลโดยปราศจากเข็มทิศและหางเสือ...
... ความเสียหายนั้นเนื่องมาจากความไม่รู้ แต่ไม่รู้จริงเสียหายมากกว่า ยิ่งไม่รู้จริงแล้วทำเป็นรู้ผลที่สุดคือหายนะ ... สิ่งต่างๆในจักรวาลนี้เกิดขึ้นด้วยความเหมาะสมของธรรมชาติ ... เหตุไฉน ประเพณีวัฒนธรรมที่บรรพบุรุษมอบไว้ให้แก่เราจึงถูกทอดทิ้งบ้าง ทำลายบ้าง ทั้งๆที่วัฒนธรรมประเพณีนั้นเหมาะสม กับสังคมมนุษย์และสิ่งแวดล้อมของเรา โดยเหตุนี้ ข้าพเจ้าจึงอยากให้มนุษย์ร่วมโลกรู้จักประเพณีและวัฒนธรรมของเรา เพราะเชื่อว่าจะเป็นประโยชน์แก่มวลมนุษย์ อย่างน้อยก็เป็นเครื่องเตือนใจของผู้ที่กำลังหลงทางในสังคมปัจจุบัน นี่คือจุดประสงค์ของข้าพเจ้าที่สร้าง “เมืองโบราณ” ขึ้น หวังเพื่อแก้ไขสิ่งเลวร้ายที่มีอยู่ในสังคมปัจจุบัน ...”
ผู้สร้างเมืองโบราณ คือคุณเล็กและคุณประไพ วิริยะพันธุ์ นั้นได้สถานที่แห่งนี้เพื่อประโยชน์ของผู้คนโดยส่วนรวม อันได้แก่คนไทยและมวลมนุษยชาติเป็นสำคัญ โดยการนึกถึง “ประโยชน์ท่าน” มากกว่า “ประโยชน์ตน”


 

คำถาม : เมืองโบราณเป็นสถานที่ที่มีสิ่งก่อสร้างมากมายทั้งโดยการถ่ายแบบ และโดยการนำของจริงมาจัดแสดงไว้ อีกทั้งยังการการตกแต่งสถานที่เหล่านั้น ด้วยงานศิลปะที่มีความวิจิตรสวยงามมาก และยังมีสวนสวย มีต้นไม้ใหญ่มีมากมาย มีกระทั่งภูเขาและน้ำตก ไม่ทราบว่าสถานที่แห่งนี้เป็นของเอกชนหรือของทางราชการ หรือได้รับการสนับสนุนจากทางราชการอย่างไรบ้าง? ในการสร้างและตกแต่งสถานที่เหล่านี้หมดสิ้นเงินทองไปเท่าไหร่?
คำตอบแม้ว่าเมืองโบราณจะเริ่มต้นด้วยความคิดสร้างสรรค์ และการมุ่งประโยชน์ทางการศึกษาสำหรับคนไทยทั่วไป โดยเฉพาะเยาวชนของชาติ ด้วยความคิดสร้างสรรค์ของคุณเล็กและคุณประไพ วิริยะพันธุ์ ซึ่งเป็นเพียงเอกชน ๒ ท่าน แต่ท่านก็มุ่งมั่นที่จะให้สถานที่นี้เป็นมรดก ของคนไทยทั้งปวงและของมนุษยชาติในที่สุด ตลอดเวลาที่ผ่านมาเมืองโบราณดำเนินการต่างๆด้วยลำแข้งของตนเอง ไม่ได้รับสนับสนุนในรูปของเงินทองค่าใช้จ่ายจากทางราชการแต่อย่างไร รายได้จากค่าผ่านประตู ไม่เพียงพอต่อค่าใช้จ่ายสำหรับค่าก่อสร้างและการบำรุงรักษา แต่เพราะรักที่จะทำงานด้านนี้ จึงทำงานนี้เรื่อยมา
เนื่องจากการก่อสร้างเมืองโบราณไม่ได้ทำตาม “แบบพิมพ์เขียว” และไม่ได้เป็นโครงการสำเร็จที่ให้มีการรับเหมาในคราวเดียว หากแต่เป็น “เมือง” ที่ค่อยๆเติบโต และมีวิวัฒนาการของตน ไม่เคยหยุดนิ่งมาตลอดเวลานานเกือบครึ่งศตวรรษแล้ว จึงประเมินเรื่องค่าใช้จ่ายไม่ได้


 

คำถาม : เป็นความจริงหรือไม่ ที่ “เมืองโบราณ” “พิพิธภัณฑ์ช้างเอราวัณ” และ “ปราสาทสัจธรรม ที่พัทยา” เป็นผลงานสร้างสรรค์ของบุคคลคนเดียว? หากเป็นความจริง ผู้สร้างมีความคิดอย่างไรที่ได้สร้างสถานที่เหล่านี้ขึ้นมา เพราะทุกแห่งล้วนยิ่งใหญ่ อลังการ และต้องมีค่าใช้จ่ายมากมาย? คำถามสุดท้าย คือ สถานที่ทั้งสามนั้นมีความสัมพันธ์กันหรือไม่อย่างไร?
คำตอบ :
 เป็นความจริงที่ “เมืองโบราณ” “พิพิธภัณฑ์ช้างเอราวัณ” และ “ปราสาทสัจธรรม ที่พัทยา” ล้วนเป็นผลงานสร้างสรรค์ของบุคคลคนเดียว ที่จริงเป็นผลงานร่วมกันของคุณเล็กและคุณประไพ วิริยะพันธุ์ งานเหล่านี้จะสำเร็จไม่ได้เลยหากคุณเล็ก ซึ่งแม้จะเป็นคนออกแบบและควบคุมความคิดและการก่อสร้าง จะไม่ได้รับการสนับสนุนทางกำลังใจ และการดูแลธุรกิจอื่นปลดภาระในครอบครัวจากคุณประไพผู้เป็นภรรยา อนึ่ง เมื่อคุณเล็กได้เริ่มงานที่ “พิพิธภัณฑ์ช้างเอราวัณ” ไปได้ระยะหนึ่ง ก็ได้มอบหมายให้คุณพากเพียร ลูกชายคนโตได้ดูแลรับผิดชอบการก่อสร้างต่อมาจนแล้วเสร็จ
ผู้รังสรรค์สถานที่ทั้ง ๓ ไม่ได้คิดในแง่ของการลงทุน หากแต่เพราะนึกถึงประโยชน์ที่จะเกิดขึ้นกับคนหมู่มาก จึงยินดีที่จะทำสิ่งเหล่านั้นให้เกิดขึ้น โดยที่แต่ละสถานที่นั้นมีความหมายและความสำคัญในตนเอง
เกี่ยวกับความหมายอันจะสะท้อนความสัมพันธ์ ของสถานที่ทั้งสามที่จะมีต่อกันนั้น เราอาจที่สรุปด้วยคำที่เข้าใจง่ายๆ คือ “๓ รู้จัก”
“เมืองโบราณ” เพื่อการรู้จักประเทศไทย และผู้คนหลายหลายเชื้อชาติและเผ่าพันธุ์ที่อาศัยอยู่บนผืนแผ่นดินดังกล่าว ในแง่มุมต่างๆ “พิพิธภัณฑ์ช้างเอราวัณ” เพื่อความเข้าใจและรู้จักจักรวาลทัศน์ของคนตะวันออก
“ปราสาทสัจธรรรม” เพื่อการเรียนรู้และรู้จักแนวคิดของปรัชญาตะวันออก โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่มีต่อเรื่องของชีวิต (ในแง่ของความหมาย-เป้าหมายและอุดมคติ) รวมทั้งแนวคิดที่มีต่อคุณธรรมทางศาสนาและศีลธรรมที่ค้ำจุนโลก ต่อเรื่องความสัมพันธ์ของมนุษย์กับสิ่งรอบตัว และเรื่องการอยู่ร่วมกันอย่างมีศานติสุข


 

คำถาม : อยากให้ตอบคำถามว่า “ทำไมเราจึงควรไปเที่ยวชมเมืองโบราณ?”
คำตอบขอตอบสั้นๆก่อนว่า “เพราะคุณค่าของเมืองโบราณนั่นเอง” แต่ตอนนี้ขออธิบายขยายความสักหน่อยว่า จากจุดประสงค์ของการสร้างเมืองโบราณ อาจกล่าวในระดับกว้างได้ว่า เมืองโบราณเป็นภาพของสังคมสยามในอดีต เพื่อเป็นกระจกเงาสำหรับอนาคตของมนุษยชาติ แต่ในระดับทั่วไปแล้ว เมืองโบราณเป็นภาพสะท้อนของวัฒนธรรม ดั้งเดิมอันหลากหลายบนผืนแผ่นดินไทย ด้วยการนำเสนอในรูปแบบที่เป็นจริงและวิจิตรตระการตา ด้วยสัญลักษณ์ทางสถาปัตยกรรมรูปแบบต่าง ๆ ผสมผสานกับงานวิจิตรศิลป์และประณีตศิลป์ การจัดวางทางโครงสร้าง และสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติที่สอดคล้อง และสัมพันธ์เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ที่ทำให้เกิดบรรยากาศโน้มนำให้ผู้มาเยือนได้รับรู้ และเข้าใจความสืบเนื่องของประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ศาสนา ศิลปะ และขนบธรรมเนียมของคนไทยตั้งแต่อดีตตราบจนถึงปัจจุบัน เมืองโบราณจึงเป็นสถานที่ซึ่งคนไทย จะได้หวนรำลึกถึงรากเหง้าแห่งความเป็นไทย มีความภาคภูมิใจในมรดกทางวัฒนธรรมของบรรพบุรุษที่ได้สั่งสม สืบทอดและส่งต่อให้แก่ชนรุ่นหลัง ในขณะที่ผู้มาเยือนต่างชาติต่างภาษา จะสามารถสัมผัสได้อย่างลุ่มลึกถึงวิถีชีวิตแบบไทย ๆ 
เมืองโบราณ เปรียบเสมือนบันทึกทางประวัติศาสตร์ ที่เปิดไว้ให้เรียนรู้ได้อย่างอิสระ และเผยออกให้เห็นถึงภูมิปัญญาไทยอันลุ่มลึก ยิ่งไปกว่านั้นการสร้างสัญลักษณ์ทางประวัติศาสตร ์และสภาพแวดล้อมที่สอดคล้องกันยังสะท้อนให้เห็นถึงรูปแบบ และความรู้สึกนึกคิดในสังคมและวัฒนธรรมไทยในอดีตเป็นอย่างดี แม้แต่การรังสรรค์แนวความคิดทางด้านศิลปะแบบอย่างใหม่ ๆ อาทิ เขาพระสุเมรุ ประติมากรรมพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร (เจ้าแม่กวนอิม) หรืออุทยานเทวโลกต่างก็ล้วนสะท้อนให้เห็นถึงศาสนา ระบบความคิดและระบบความเชื่อของผู้คนในสังคมไทยด้วย
ฉะนั้นจึงคงจะไม่ผิดนัก ถ้าจะกล่าวว่า เมืองโบราณคือสถานที่ที่มีคุณค่า อันคนไทยทุกคนและผู้มาเยือนจะให้โอกาสไปเยี่ยมชม

www.erawan-museum.com © 2007 สงวนสิทธิ์ ตามกฏหมาย โดย บริษัท วิริยะธุรกิจ จำกัด. ห้ามทำสำเนา คัดลอก
หรือเผยแพร่ ส่วนใดส่วนหนึ่ง หรือทั้งหมด ด้วยวิธีการใดใด โดยมิได้รับอนุญาต